Tinnitus, dış ortamda bir ses olmamasına rağmen bireyin kulaklarında çınlama, uğultu, ıslık ya da vızıltı gibi sesler duymasıdır. Tek veya çift kulakta hissedilebilir ve sürekli ya da aralıklı olabilir.

Tinnitus, genellikle işitme kaybı, yüksek sese maruz kalma, kulak enfeksiyonları ya da stresle ilişkilidir. Bazı vakalarda altta yatan neden bulunamayabilir. Odyolojik testler ve muayene ile değerlendirme yapılır.

Tedavi altta yatan nedene bağlı olarak değişir. İşitme cihazları, ses terapisi, bilişsel davranışçı terapi gibi yöntemlerle semptomlar hafifletilebilir. Gürültüden kaçınmak ve stres yönetimi belirtileri azaltmada etkilidir.

Doktor Odyolog Emel Uğur

Dr. Odyolog Emel Uğur 1982 Çanakkale doğumludur. İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 15 yıllık görev süresi boyunca ağırlıklı olarak Pediatrik Odyoloji ( Bebek ve Çocuklarda İşitme kayıpları), Otolojik hastalıklar (Kulak hastalıkları ve İşitme Sağlığı),  ve Vestibüler Sistem Hastalıkları ( Baş Dönmesi ve Dengesizlik) üzerine çalıştı. 2015 yılında Acıbadem Sağlık Grubu bünyesine katıldı.

Hakkımda

Tinnitus (Kulak Çınlaması) Nedir?

Tinnitus, dışarıdan bir ses kaynağı olmaksızın kulakta ya da başta duyulan çınlama, uğultu, vızıltı veya ıslık sesi gibi sürekli ya da aralıklı ses algılamasıdır. Altta yatan nedenler arasında işitme kaybı, yüksek sese maruz kalma, kulak enfeksiyonları, tansiyon problemleri veya stres yer alabilir. Tinnitus bir hastalık değil, bir belirti olarak değerlendirilir ve tedavi altta yatan nedene yönelik planlanır. Yaşam kalitesini etkileyebileceğinden uzman değerlendirmesi önemlidir.

Kulak Çınlamasının Nedenleri Nelerdir?

Genellikle yaşlılarda ve orta yaş grubunda sıkça rastlanan tinnitus çeşitli sağlık problemlerinin göstergesi olabilir. İşitme kaybı, kulak yaralanmaları veya çeşitli enfeksiyonlar tinnitusun başlıca sebeplerindendir. Ancak çocuklarda da görülebilir. Hastaların çoğu uygun tedavi yöntemleri sayesinde bu rahatsızlıktan kurtulma şansına sahiptir. Bu nedenle tinnitus hem teşhis hem de tedavi edilmesi gereken önemli bir sağlık sorunudur

Tinnitus çeşitli faktörlerden kaynaklanan bir kulak rahatsızlığıdır. Kulakta hissedilen bu uğultu veya çınlama sesi çeşitli dış ve iç etmenlerle tetiklenebilir. Temel olarak kulak yapısında biriken kir tinnitusun ortaya çıkmasında etkili olur. Ayrıca yüksek ses düzeylerine uzun süre maruz kalmak da kulak zarına zarar verebilir ve tinnitusu tetikleyebilir. Dış kulak yolunda veya orta kulakta gelişen iltihaplar ve sıvı birikimi duyma sistemini olumsuz etkileyerek tinnitus semptomlarını başlatabilir. Kulak içine yabancı bir cismin kaçması veya kulak zarının delinmesi gibi durumlar da benzer etkilere yol açar. İşte tinnitusun bazı yaygın nedenleri:

• Kulak kiri
• Yüksek sese maruz kalma
• Dış kulak yolu ve orta kulak iltihabı ve sıvı birikimi
• Kulağa yabancı cisim kaçması
• Baş ve boyun travmaları
• Kulak zarının delinmesi
• Yüksek tansiyon
• İç ve orta kulakta kemik büyümesi
• İç kulakta aşırı basıncın neden olduğu meniere hastalığı
• İlerleyen yaşa bağlı işitme kaybı
• Çenedeki eklemlerde fonksiyon bozulması
• Migren hastalığı
• Ototoksik ilaçlar
• Vertigo
• Damar sertliği
• Omurilik kaynaklı hastalıklar
• İç kulak ve beyin sapı tümörleri
• Metabolik hastalıklar
• Böbrek hastalıkları
• Hormonsal bozukluklar

Kulak Çınlamasına Neden Olan Faktörler Nelerdir?

İç kulakta yer alan hassas tüy hücrelerinin hasar görmesi tinnitusun en yaygın sebeplerinden biridir. Bu hasar genellikle yaşla birlikte artar veya yüksek seslere maruz kalma sonucunda ortaya çıkar. İç kulaktaki bu tüy hücrelerinin hasar görmesi beyne yanlış sinyaller gönderilmesine neden olur ve bu da çınlama hissine yol açar. Ayrıca kulak kiri birikimi özellikle kulak kanalını tıkadığında işitme kaybına ve ardından tinnitusa yol açabilir.

Farklı nedenler şunlardır:

• Kulak enfeksiyonları ve tıkanıklıklar: Kulak kanalında sıvı birikimi veya enfeksiyonlar basınç değişikliklerine ve dolayısıyla tinnitusa neden olabilir. Orta kulak iltihapları da benzer şekilde kulak zarına baskı yaparak çınlama hissine yol açar.
• Fiziksel travmalar: Baş ve boyun bölgesine alınan darbeler iç kulak yapısını, işitme sinirlerini veya beyindeki işitme ile ilgili bölgeleri etkileyebilir. Bu tür yaralanmalar genellikle tek taraflı tinnitus ile sonuçlanır.
• Dolaşım sistemine bağlı faktörler de tinnitusa etki edebilir. Yüksek tansiyon kan damarlarının genişlemesine neden olarak iç kulaktaki kan akışını değiştirebilir. Bu durum kulakta çınlama şeklinde hissedilebilir. Aynı zamanda kan damarı hastalıkları da benzer etkiler yaratabilir.

Kulak çınlamasını tetikleyebilecek ilaçlar arasında:

• Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar
• Bazı antibiyotikler
• Kanser tedavisi ilaçları
• Diüretikler
• Antimalaryal ilaçlar
• Antidepresanlar

Bu ilaçların dozajı arttıkça tinnitus şiddeti de artabilir.

Tinnitusu tetikleyebilen daha az yaygın ama önemli nedenler arasında:

• Meniere hastalığı: Bu iç kulak rahatsızlığı başlangıç aşamasında kulak çınlamasıyla kendini gösterebilir.
• Östaki borusu disfonksiyonu: Hava basıncı değişiklikleri bu tüpün düzgün çalışmaması sonucu kulak zarında çökme ve çınlama yapabilir.
• Otoskleroz: Orta kulaktaki kemiklerin sertleşmesi işitme duyusunu etkileyerek tinnitus oluşturabilir.
• Orta  kulakta kas spazmları
• Temporomandibular eklem (TME) bozuklukları: Çene ve dişlerle ilgili bu tür sorunlar kulak çınlamasına neden olabilir.
• Akustik nöroma ve diğer baş/boyun tümörleri: Bu iyi huylu tümörler de tinnitus oluşturabilir.

Son olarak çeşitli kronik hastalıklar da tinnitus ile ilişkilendirilebilir:

• Diyabet
• Tiroid problemleri
• Migren
• Anemi
• Romatoid artrit ve lupus gibi otoimmün hastalıklar

Kulak Çınlaması Belirtileri Nelerdir?

Bu sesler genellikle dışarıdan duyulmaz ve sadece hasta tarafından algılanır. Seslerin şiddeti ve süresi hastaya göre değişkenlik gösterir. Belirtiler bazen hafif bazen de dayanılmaz olabilir ve kişinin günlük yaşamını etkileyebilir. Tinnitusun yaygın türleri arasında:

• Islık sesi,
• Tıslama sesi,
• Uğultulu sesler,
• Yüksek tonlu sesler,
• Zonklama şeklinde sesler bulunur.

Bu sesler bazen o kadar şiddetli olabilir ki dış sesleri duymayı zorlaştırır ve kişinin konsantrasyonunu bozar. Özellikle sessiz ortamlarda bu durum daha belirgin hale gelir. Nadir görülen bir tür olan pulsatil tinnitus ise çoğunlukla kalp atışıyla senkronize olarak nabız veya boğmaca sesi şeklinde duyulur.

Kulak Çınlaması İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Kulak çınlamasının gelişiminde etkili olan birkaç risk faktörü bulunmaktadır. Öncelikle sürekli yüksek ses seviyesine maruz kalmak işitme sinirlerine zarar vererek tinnitus oluşumunu tetikleyebilir. Bu sesler aşağıdaki kaynaklardan kaynaklanabilir:

• Motorlu testereler
• Ateşli silahlar
• Yüksek ses seviyesi

Bunun yanı sıra yaş faktörü de önem taşır. Zamanla kulaktaki sinir liflerinin azalması işitme sorunlarını beraberinde getirir ve tinnitus riskini artırır. Erkekler bu durumdan kadınlara göre daha fazla etkilenir. Ayrıca yaşam tarzı seçimleri de tinnitus için risk oluşturabilir:

• Tütün kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi

Son olarak bazı sağlık sorunları da kulak çınlaması riskini yükseltir:

• Obezite
• Kardiyovasküler problemler
• Yüksek tansiyon
• Artrit
• Kafa travması öyküsü

Kulak Çınlaması Tanısı Nasıl Konulur?

Odyometrik incelemeler ve tinnitus mapping yapıldıktan sonra tinnitusun terapileri ve tedavileri konuşulabilir. Bununla birlikte olası nedenleri dışlamak için çeşitli görüntüleme yöntemlerine başvurulabilir. İlgili görüntüleme testleri şunlardır:

• Anjiyografi
• Bilgisayarlı tomografik anjiyografi (CTA)
• Bilgisayarlı tomografi (CT) taraması
• Manyetik rezonans anjiyografi (MRA)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRI)
• Temporal kemik BT taraması
• Ultrason

Bu testler kan damarı anormallikleri veya tümör gibi olası nedenleri belirlemek için yapılır. Özellikle pulsatile tinnitus durumunda doktor bu testlerle sorunun kaynağını daha net görebilir.

Kulak Çınlaması Nasıl Geçer?

Kulak çınlamasının geçici bir durum olması sıklıkla rastlanan bir durumdur. Bazı durumlarda tinnitus kendiliğinden düzelebilir, bazı durumlarda ise medikal tedaviler işe yarayabilir. Travmayı arrtırmamak için tedavi sürecinde hastaların gürültüden uzak durmaları önerilir. Kulak kaynaklı tinnitusların çoğunda işitme kaybı eşlik eder. Bu hastalar işitme cihazlarından çok yarar görürler. İşitme cihazı kullanması gerekmeyen kişilerde ise çeşitli terapiler uygulanabilir.

Stres tinnitus şikayetlerini artırabileceğinden stres yönetimi teknikleri önem kazanmaktadır. Sağlıklı bir yaşam biçimi benimsemek ve düzenli uyumak da faydalıdır. Şunlar tinnitus semptomlarını hafifletebilir:

• B12 vitamin takviyesi yapmak
• Sigara ve kafein tüketimini azaltmak

• Yoga ve akupunktur
• Ginkgo biloba ve ginseng kullanımı

Doktor kontrolünde reçeteli ilaçlar da bu durum için önerilebilir.

Kulak Çınlaması Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Kulak çınlamasının tedavi yöntemleri kişinin yaşadığı rahatsızlığın altında yatan sebeplere göre değişiklik gösterir. Örneğin işitme kaybı mevcutsa bu durumu düzeltmek için işitme cihazları kullanılabilir. İşitme cihazları hem çınlamanın şiddetini azaltabilir hem de kişinin iletişim kabiliyetini artırabilir.

Tedavi sürecinde çevresel faktörlerin kontrol altına alınması da önemlidir. Bu kapsamda kişilere şu tavsiyelerde bulunulur:

• Yüksek sesli ortamlardan kaçınma
• Stres yönetimi teknikleri uygulama
• Uyku düzenini iyileştirme yöntemleri

Bazı durumlarda kulak çınlamasına medikal tedaviler gerekebilir. Alternatif tedaviler arasında kulak çınlamasına özel üretilen ses terapi cihazları bulunur. Bu cihazlar rahatsız edici çınlama sesini maskeleyerek kişinin bu duruma olan dikkatini dağıtır. Özellikle sessiz ortamlarda daha belirgin olan çınlama şikayetlerinde bu cihazların kullanımı önerilir.

Kulak çınlaması bazı durumlarda cerrahi müdahale gerektirebilir. Özellikle kulak yapısındaki anatomik sorunlar tedavi edilirse çınlama şikâyeti azalabilir. İlerleyen vakalarda radyoterapi gibi daha agresif tedavi yöntemlerine başvurulabilir.

Kulak Çınlaması (Tinnitus) Maskelemesi Nedir?

Tinnitus maskelemesi kulak çınlaması yaşayan bireyler için kullanılan bir yöntemdir. Özellikle sessiz ortamlarda veya gece uyumaya çalışırken tinnitus belirginleştiğinde bu yöntem devreye girer. Tinnitus sesini bastırmak ve daha az rahatsız edici hale getirmek için çeşitli sesler kullanılır. Bu sesler genellikle beyaz ses olarak bilinir ve kişinin dikkatini tinnitus sesinden başka yöne çekerek rahatlama sağlar.

Maskeleme için kullanılan sesler arasında:

• Alçak sesle FM radyo kanalları
• İki radyo istasyonu arasındaki statik ses
• Saatin tik tak sesi
• Hafif radyo müziği

yer alır. Ayrıca bazı hastalar rahatlatıcı sesler üreten özel elektronik aletler kullanmaktadır. Bu cihazlar işitme cihazlarına entegre edilen veya onlara eklenen küçük elektronik parçalar içerir. Bu cihazlar sürekli ancak rahatsız etmeyecek düzeyde bir ses üreterek kulak çınlamasının daha az fark edilmesini sağlar.

Kulak Çınlaması Şikayetinde Hangi Durumlarda Doktora Başvurulmalıdır?

Kulak çınlaması tıbbi müdahale gerektiren ve bazı ciddi durumların habercisi olabilen bir semptomdur. Öncelikle solunum yolu enfeksiyonları sonrası bir haftayı aşkın süren ve iyileşme belirtisi göstermeyen kulak çınlamaları dikkate alınmalıdır. Ayrıca kulak çınlaması ile gelişen işitme kaybı ve baş dönmesi gibi şikayetler de ciddiye alınarak hemen doktora gidilmelidir.

• Üst solunum yolu enfeksiyonu sonrası iyileşmeyen tinnitus
• İşitme kaybı ve baş dönmesi eşlik eden durumlar
• Kulak çınlaması sonucu anksiyete veya depresyon yaşayanlar

Sıkça sorulan sorular