İşitme kaybı, seslerin tam veya kısmi olarak algılanamaması durumudur. Başka bir deyişte işitme yeteneğinde azalmalar olarak da ifade edilebilir. Doğuştan olabileceği gibi sonradan da gelişebilir. Gürültü, yaşlanma, enfeksiyonlar ya da genetik faktörler işitme kaybının başlıca nedenlerindendir.

İşitme kaybı ile birlikte konuşmaları anlama güçlüğü, televizyonu yüksek sesle izleme gibi belirtiler görülür. İletim tipi, sensörinöral ve mikst tip olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Tanı, odyolojik testlerle konur.

Erken dönemde teşhis edilen işitme kaybı, işitme cihazları, koklear implantlar veya cerrahi müdahalelerle tedavi edilebilir. Özellikle çocuklarda erken tanı, dil ve konuşma gelişimi açısından büyük önem taşır.

Doktor Odyolog Emel Uğur

Dr. Odyolog Emel Uğur 1982 Çanakkale doğumludur. İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 15 yıllık görev süresi boyunca ağırlıklı olarak Pediatrik Odyoloji ( Bebek ve Çocuklarda İşitme kayıpları), Otolojik hastalıklar (Kulak hastalıkları ve İşitme Sağlığı),  ve Vestibüler Sistem Hastalıkları ( Baş Dönmesi ve Dengesizlik) üzerine çalıştı. 2015 yılında Acıbadem Sağlık Grubu bünyesine katıldı.

Hakkımda

İşitme Kaybı Nedir?

İşitme kaybı, seslerin tam olarak algılanamaması veya bozulmuş şekilde duyulması durumudur. Geçici veya kalıcı olabilir; doğuştan gelebileceği gibi yaşlanma, yüksek sese maruz kalma, enfeksiyonlar, ilaçlar veya travmalar sonucunda da gelişebilir. İşitme kaybı ile bireyler konuşmaları ayırt etmekte zorlanabilir, özellikle kalabalık ortamlarda iletişim güçleşebilir.  göre değişir.

İşlev bozulmaları genellikle şu sebeplerle meydana gelir:

• Anatomik sorunlar: doğumsal yapısal bozukluklar, benignveya maling tümör veya enfeksiyonlar ve sekellieri, edinsel anatomik bozukluklar (kireçlenmeler, dislokasyonlar vb.)
• Fizyolojik faktörler: vücuttaki sıvı ve elektrolit dengesizlikleri.
• Fiziksel etkiler: yüksek ses düzeyleri veya basınç değişimleri, travmalar
• Kimyasal nedenler: bazı ilaçlar.

İşitme kaybının yalı popülasyonda yaygınlığı daha fazla olmakta birlikte yaşa özgü bir durum değildir. Hayatın her anında, her döneminde çeşitli nedenlere bağlı oluşabilir. Yüksek seslere uzun süre maruz kalmak, travmalar vb.  işitme kaybını tetikleyen bir diğer önemli faktörlerdir. İşitme kaybı kısmi veya tam olarak ses algılamada azalmayla bilinir. İşitme kaybı derecesi ne kadar artarsa, engel düzeyi o kadar arta. Dolayısıyla ilgili fonksiyon kaybı kişinin işitme kapasitesini azaltır.

İşitme Kaybı Çeşitleri Nelerdir?

İşitme kaybı, işitme sisteminin farklı bölümlerinde oluşan hasara bağlı olarak sınıflandırılır ve her biri farklı tedavi yaklaşımları gerektirir. Başlıca işitme kaybı türleri şunlardır:

• İletim Tipi İşitme Kaybı (Conductive Hearing Loss)
• Sensörinöral İşitme Kaybı (Sensorineural Hearing Loss)
• Mikst Tip İşitme Kaybı (Mixed Hearing Loss)
• Ani İşitme Kaybı
• Gürültüye Bağlı İşitme Kaybı
• Yaşa Bağlı İşitme Kaybı (Presbycusis)
• Doğuştan İşitme Kaybı (Konjenital Hearing Loss)
• Edinsel İşitme Kaybı
• Geçici İşitme Kaybı
• İlaçlara Bağlı İşitme Kaybı (Ototoksik İşitme Kaybı)
• Travmaya Bağlı İşitme Kayıpları

İşitme Kaybı Belirtileri Nelerdir?

İnsanlar bazen bu belirtileri fark etmekte zorlanabilir. Özellikle birden fazla kişiyle sohbet ederken söylenenleri anlamada güçlük yaşamak işitme kaybının bir göstergesi olabilir. Ayrıca telefon konuşmalarında karşı tarafın sözlerini duymakta zorlanmak da işitme sorunlarının belirtileri arasındadır. İşitme kaybı yaşayan kişiler genellikle başkalarına söylediklerini tekrar ettirmek zorunda kalabilir veya daha yüksek sesle konuşmalarını talep edebilir. Bu durumlar özellikle sosyal ortamlarda iletişim kurma kabiliyetini ciddi şekilde etkiler. İşitme kaybının bazı yaygın belirtileri şunlardır:

• Telefon konuşmalarında zorluk yaşamak
• Birden fazla kişiyle sohbet ederken söylenenleri anlamakta zorlanmak
• Başkalarından sık sık söylediklerini tekrar etmelerini istemek
• Ünsüz harfleri telaffuz ederken zorlanmak
• Medya ses seviyelerini çok yüksek ayarlamak
• Kalabalık yerlerde sesleri ayırt edememek
• Özellikle kadın ve çocukların seslerini anlamada güçlük çekmek
• Sosyal etkinliklerden kaçınma eğilimi göstermek.

Bu belirtiler göz ardı edilirse işitme kaybı ilerleyebilir ve kişinin yaşam kalitesini daha da olumsuz etkileyebilir.

İşitme Kaybı Dereceleri Nelerdir?

İşitme kaybı dereceleri kişinin işitme kapasitesinin ne ölçüde azaldığını belirleyen bir ölçümdür. Bu derecelendirme işitme testi sonuçlarına göre desibel (dB) cinsinden ölçülür. Normal işitme seviyesi gündelik konuşma seslerinin duyulduğu -10 dB ile 20 dB arasında değişir. İşitme kaybının dereceleri şu şekilde sınıflandırılır:

• Çok hafif işitme kaybı: 21 dB ile 40 dB
• Hafif derecede işitme kaybı: 41 dB ile 55 dB
• Orta derecede işitme kaybı: 56 dB ile 70 dB
• Ağır işitme kaybı: 71 dB ile 90 dB
• Derin işitme kaybı: 91 dB ve üzeri

Her bir derece işitme kaybının günlük yaşamdaki etkilerini farklı şekillerde ortaya koyar. Örneğin çok hafif işitme kaybı olan bireyler bazı düşük sesleri kaçırabilirken ileri işitme kaybına sahip bireyler çoğu sesi duymayabilir.

İşitme Kaybı Nedenleri Nelerdir?

İşitme organlarında veya işitme yollarında meydana gelen hasarlar bu durumu tetikleyebilir. İşitme kaybı bazen genetik etkenlerle bağlantılı olabilir; özellikle ailede işitme sorunları olan bireylerde daha sık görülür. Yaş ilerledikçe iç kulak yapısındaki doğal değişiklikler işitme kaybına yol açabilir. Ayrıca bazı hastalıklar da işitme yeteneğini etkileyebilir:

• Kronik orta kulak enfeksiyonları,
• İç kulaktaki anormal kemik büyümesi,
• Meniere hastalığı gibi iç kulak rahatsızlıkları.

Yüksek ses düzeylerine maruz kalmak da işitme kaybını hızlandırabilir. Özellikle gürültülü iş ortamlarında uzun süre çalışmak bu riski artırır. İlaçlar ve tıbbi tedaviler bazen işitme kaybına neden olabilir. Kemoterapi ve bazı antibiyotikler duyu hücrelerine zarar verebilir.

İşitme Kaybı Çeşitleri Nelerdir?

İşitme kaybı çeşitli tiplerde görülür ve her birinin tedavi yöntemi farklılık gösterir. İlk olarak iletim tipi işitme kaybı ele alınır:

• İletim tipi işitme kaybı: Dış ya da orta kulağın sesleri doğru şekilde iletememesi sonucu ortaya çıkar. Kulak enfeksiyonları ya da yabancı cisimler bu duruma sebep olabilir. Bu tip genellikle ilaç tedavisi veya cerrahi müdahale ile giderilir.

İkinci tip sensorinöral işitme kaybıdır:

• Sensorinöral işitme kaybı: İç kulak hasarı ya da işitme sinirlerindeki sorunlar nedeniyle meydana gelir. En yaygın görülen bu tip yaşın ilerlemesi, yüksek ses, hastalıklar veya bazı ilaçların yan etkileri gibi nedenlerle ortaya çıkabilir.

Son olarak mikst tip işitme kaybı göz önünde bulundurulmalıdır:

• Mikst tip işitme kaybı: Hem iletim hem de sensorinöral kayıpların birleştiği durumdur. Bu tip diğer iki tipin neden olduğu sorunların bir arada bulunmasıyla bilinir.

İşitme Kaybı Tanısı Nasıl Konulur?

İlk adım detaylı bir fizik muayenedir. Bu süreçte KBB hekimleri hem fizik muayene yapar hemde testlere engel olabilecek buşon gibi bir durum varsa tespit eder ve buşon aspirasyonu yapar. Otoskopik  muayenede dikkate alınan bazı bulgular şunlardır:

• Kulak zarına yapışmış kulak kiri,
• Kulak yolunda yabancı cisimler,
• Kulak zarında veya dış kulak yolunda iltihaplanma,
• Kulak zarında delinmeler veya zar arkasında biriken iltihabi sıvılar.

Bu gözlemlerin ardından işitme kaybının derecesini ve tipini belirlemek için çeşitli işitsel testler uygulanır. İşitme testleri şunları içerir:

• Saf ses odyometrisi,
• Konuşma odyometrisi,
• Timpanometri,
• Akustik refleks testi
• Otoakustik Emisyon vb.

Bu testlerle hava ve kemik yolu iletimi, konuşma anlama düzeyi, orta kulaktaki basınç seviyesi ve stapes kasının ses tepkileri değerlendirilir.

Ani İşitme Kaybı Nedenleri Nelerdir?

Genellikle yüksek şiddetteki seslere maruz kalma sonucu meydana gelir. Bu tür sesler; iş makineleri, konserler veya silah sesleri gibi kaynaklardan kaynaklanabilir. Enfeksiyonlar, metabolik bozuklar gibi pek çok sebep ani işitme kaybı yapabilir. Ancak her zaman bir neden olması gerekmez. Bazen sebebi tespit edilemeyebilir. Ani işitme kaybının belirtileri hızla ortaya çıkar ve bazen kalıcı hasarlara yol açabilir. Bu nedenle odyoloji acillerinden olarak ele alınır. Diğer yandan bazı durumlar geçici işitme kaybı ile sonuçlanır ve uygun müdahale ile iyileşme mümkün olabilir.

Ani işitme kaybının yaygın nedenleri şunlardır:

• Yüksek sesli müzik dinlemek
• İş makineleri kullanımı
• Ateşli silahların kullanımı
• Tümörler
• Enfeksiyonlar

Ameliyatla İşitme Kaybı Tedavisi Mümkün Müdür?

Her işitme kaybının medikal veya  cerrahi çözümü yoktur. Bununla birlikte orta kulak kemikçiklerin fonksiyon kaybı yaşaması (kireçlenme, dislokasyon)durumunda sesi pasif orta kulak protezleri uygulanabilir. . Bu yöntem özellikle örs, çekiç ve üzengi kemiklerinin enfeksiyon veya kireçlenme nedeniyle hasar görmesi durumlarında tercih edilir. Sensörinöral işitme kayıplarında ise öncelikli tedavi işitme cihazı uygulamalarıdır. İleri ve çok ileri derece işitme kayıplarında koklear implant bsşta olmak üzere çeşitli implantasyon yöntemleri devreye girer. İşitme sinirine doğrudan ses ileten implantın yerleştirilmesi işitme fonksiyonlarını önemli ölçüde iyileştirebilir.

İşitme Kaybına Karşı Alınacak Önlemler Nelerdir?

Gürültü işitme sağlığı için en büyük tehditlerden biridir. Bu nedenle gürültülü ortamlarda bulunulduğunda kulak koruyucuları kullanmak oldukça etkilidir. Ayrıca yüksek sesle müzik çalan mekân ve eğlence yerlerinden mümkün olduğunca uzak durmak faydalı olur.

• Gürültülü yerlerde kulak koruyucuları kullanmak.
• Gürültülü mekân ve eğlence yerlerinden uzak durmak.
• Gürültüye maruz kaldıktan sonra çınlama varsa mutlaka hastaneye başvurmak ve odyolojik değerlendirme hizmeti almak
• Belirlediği aralıklarda işitme testleri yaptırmak.

Sıkça sorulan sorular